Verzamelen in de 19de eeuw
In een eeuw van grote armoede was de luxe van verzamelen van kunst alleen maar weggelegd voor een selecte groep. Ook binnen de gegoede middenstand is een verzamelaar als Lambert van Meerten een bijzonderheid. Een verzamelaar enigszins met hem vergelijkbaar is Simon van Gijn in Dordrecht en op kleinere schaal Paul Tetar van Elven in Delft. Voor verzamelaars was het een voordeel dat er veel werd gesloopt en de belangstelling voor de kunsten over het algemeen nog minimaal was. De eerste musea moesten nog ontstaan.
De verzameling
Lambert is zeer vermogend dankzij het bloeiende bedrijf van zijn voorouders. Al voor 1887 begint hij met het verzamelen van: antieke gevelstenen, ramen, deuren, houtsnijwerk, zilver, glas, aardewerk, wapens, boeken en meubels. In 1887 koopt Lambert het huis Spijkerboor met het plan om op deze plek een nieuw huis te laten bouwen. Nieuwbouw voor en met zijn collectie. In 1888 nemen Lambert en zijn jongere broer Volkert het familiebedrijf over van hun vader. Tot de dood van zijn moeder in 1891 woont Lambert nog in het ouderlijk huis aan het Noordeinde. Hij is dan al 49 jaar en inmiddels alleen nog bij het bedrijf betrokken als grootaandeelhouder.
Het gezelschap Musis
Schijnbaar heeft Lambert zich zijn hele leven aan zijn interesse voor de muziek en de kunst kunnen wijden. Het kunstminnende gezelschap Musis wordt in het leven geroepen (1885) door mensen als Lambert van Meerten, Adolf le Comte en Tetar van Elven. Muziek is het hoofddoel, maar er worden ook tableaux vivants opgevoerd.
Het huis als kunstcentrum
Vanaf het begin is het Huis Oud Holland bedoeld als een soort studiecentrum voor de studenten, kunstminnaars aan de Polytechnische School in Delft. En bij zijn overlijden als museum. Het verzamelen van Lambert van Meerten was geen doel op zich maar een middel om de mens dichter bij de kunst te brengen.
