Hollandse renaissance
In de negentiende eeuw zoeken Europese architecten inspiratie uit het verleden. Bijna alle Europese stijlen passeren opnieuw de revue. In Nederland is vanaf 1870 de Hollandse renaissance geliefd (Gouden Eeuw). Deze stijl verwerkt verzamelaar Van Meerten (1842-1904) in het ontwerp van zijn huis. Het huis wordt opgeleverd in 1893.
Huis Oud Holland
Tijdens de bouw van Huis Oud Holland (Museum Lambert van Meerten) worden oude bouwfragmenten verwerkt. Het geheel (de Hollandse (neo)renaissance en de antieke bouwfragmenten) dient om bezoekers en/of studenten van de Polytechnische School een indruk te geven van de renaissance. Het idee en de financiering komt van Lambert van Meerten. Zijn vrienden, Adolf Le Comte (1850-1921) en Jan Schouten (1852-1937) zorgen voor de uitvoering.
De ontwerpers van huis Oud Holland
Jan Schouten zorgt voor de plattegronden, constructie en de algemene uitvoering. Le Comte ontwerpt de gevel en de binnenbouw. Leonard Couvée (1864-1912) tekent voor de, plafonds, eetkamer, studeerkamer, slaapvertrekken, dienstvertrekken, daken, de binnenplaats en de tuinmuur. Een vierde architect, G. van de Berg (?), ontwerpt de lambrisering in de hal en tuinkamer, de terrazzovloer en delen van de schouwen.
Nieuwe technieken
De ontwerpers kijken naar nieuwe technieken. Het huis wordt voorzien van stalen constructies (niet zichtbaar) en moderne gemakken als gasverlichting, centrale verwarming, elektriciteit, stromend water en toiletten binnenshuis. Dit laatste is een noviteit.
Art Nouveau
Toch is er een vleugje Art Nouveau in het huis aanwezig. Art Nouveau, ook wel Jugendstil of Nieuwe Kunst, is een kunstrichting die zich afzette tegen het opnieuw gebruiken van historische stijlen (circa 1890 -1900). Kenmerken zijn vloeiende lijnen, asymmetrie en motieven ontleend aan de natuur. Constructies blijven zichtbaar en dienen als versiering. Veelvuldig gebruikt men: giet- en smeedijzer, tegels, geglazuurde bakstenen, natuursteen en glas-in-loodramen.
Art nouveau in Nederland
De strakke versie in Oostenrijk, Duitsland en Engeland was bepalend voor de Nederlandse bouwkunst. In de reclame sluit de Nederlandse vormgeving aan op de uitbundige Art Nouveau van Frankrijk en België. Bekend is de slaoliestijl of zweepslagstijl zo genoemd naar de affiches van Jan Toorop voor de Delftse slaolie.
Glas-in-loodramen
Enkele Jugendstilelementen zijn in het ontwerp geslopen, met name in sommige glas-in-loodramen. De ramen zijn ontworpen door Le Comte en uitgevoerd door het glas atelier 't Prinsenhof van Jan Schouten (Schoolstraat 7).
De ramen in de salon
De ramen in de salon zijn na de bouw ontworpen en geplaatst (1894). Binnen het thema muziek wordt het glas ingedeeld door colonneten ter weerszijde van de zingende figuurtjes. De figuurtjes zelf zouden in een renaissanceraam nooit zo zijn uitgebeeld.
De studeerkamer
In de studeerkamer staat een terracotta borstbeeld van Jan Schouten door Arend Odé. Ook het intarsia (hout-inlegwerk) van het plafond duidt op het inslaan van een nieuwe weg.
De oude toiletten
In de portalen naar de oude toiletten (begane grond en eerste verdieping) zijn raampjes aangebracht die doen denken aan het werk van de Amerikaan Tiffany. Beneden is een landschap met molen zichtbaar en op de bovenverdieping een vogel tussen kastanjebladeren.
Als laatste duidelijk element is de console in de vestibule boven de trap te noemen. Deze vrouwenkop heeft duidelijke Jugenstiltrekken.
